1 czerwca 2026 roku mieszkańcy Miasta i Gminy Bodzentyn po raz kolejny oddali hołd ofiarom niemieckiego terroru z okresu II wojny światowej. Tegoroczne Gminne Obchody 83. Rocznicy Pacyfikacji Mieszkańców Gminy Bodzentyn zgromadziły licznych mieszkańców, przedstawicieli władz samorządowych, organizacji społecznych, instytucji oraz młodzież szkolną. Była to wyjątkowa lekcja historii, patriotyzmu i pamięci o tych, którzy oddali życie za wolną Polskę.
W uroczystościach uczestniczyli między innymi: Komisarz Rządowy dla Miasta i Gminy Bodzentyn Anna Leżańska, Burmistrz Miasta i Gminy Bodzentyn Dominik Dudek, Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy Bodzentyn Paweł Wikło, dr Tomasz Domański reprezentujący Instytut Pamięci Narodowej Delegaturę w Kielcach, Radni Rady Powiatu Kieleckiego Dariusz Świetlik i Andrzej Michalski, Radni Rady Miejskiej w Bodzentynie Elżbieta Migus, Krzysztof Szafraniec i Stanisław Marek Krak, Dyrektor Świętokrzyskiego Parku Narodowego Jan Reklewski, były Burmistrz Miasta i Gminy Bodzentyn Dariusz Skiba, Prezes Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych w Bodzentynie Agata Jędrzejczyk, Prezes Towarzystwa Przyjaciół Bodzentyna Michał Rachtan, Magdalena Kopeć reprezentująca Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie, dyrektorzy i nauczyciele szkół z terenu gminy Bodzentyn, poczty sztandarowe szkół i jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, rodziny osób pomordowanych oraz wielu innych zaproszonych gości.
Uroczystości rozpoczęły się o godzinie 17.00 w kościele parafialnym pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Stanisława Biskupa w Bodzentynie. Po zakończeniu Mszy Świętej uczniowie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Bodzentynie zaprezentowali wzruszające widowisko patriotyczno-historyczne. Młodzi artyści w niezwykle poruszający sposób przypomnieli wydarzenia sprzed 83 lat, oddając hołd ofiarom pacyfikacji. Zaangażowanie uczniów, wysoki poziom artystyczny występu oraz jego emocjonalny przekaz zostały nagrodzone długimi owacjami na stojąco przez licznie zgromadzoną publiczność.
Następnie uczestnicy obchodów udali się ulicami miasta do miejsc pamięci związanych z tragicznymi wydarzeniami 1943 roku. Przy akompaniamencie Młodzieżowej Orkiestry Dętej OSP Bodzentyn, asyście pocztów sztandarowych oraz licznie zgromadzonych mieszkańców pochód przeszedł pod pomnik ofiar znajdujący się przy Zagrodzie Czernikiewiczów w Bodzentynie. To właśnie tam niemieccy okupanci dokonali jednej z najtragiczniejszych egzekucji mieszkańców Bodzentyna. Delegacje samorządowe, przedstawiciele instytucji i organizacji społecznych złożyli kwiaty pod pomnikiem oraz zapalili znicze.
Kolejnym miejscem pamięci był pomnik przy kościółku Świętego Ducha w Bodzentynie, gdzie również oddano hołd pomordowanym, składając biało-czerwone wiązanki i zapalając znicze. Ostatnim punktem uroczystości był przemarsz na cmentarz parafialny w Bodzentynie pod mogiłę, w której spoczywają zamordowani mieszkańcy miasta.
Szczególnie wzruszającym momentem było składanie kwiatów przez najmłodszych uczestników uroczystości oraz uczniów szkół z terenu Miasta i Gminy Bodzentyn. Ten symboliczny gest pokazał, że pamięć o bohaterach i ofiarach wojny pozostaje żywa również wśród młodego pokolenia.
Po złożeniu kwiatów głos zabrał dr. Tomasza Domańskiego z Instytutu Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach, który jest także mieszkańcem gminy Bodzentyn. Historyk przybliżył uczestnikom przebieg tragicznych wydarzeń, które rozegrały się w 1943 roku na terenie Łysogór. Opowiedział o mechanizmach niemieckiego terroru oraz o losach mieszkańców Woli Szczygiełkowej, Psar-Podlesia, Celin, Dąbrowy, Wzdołu Rządowego, Bodzentyna i innych miejscowości, które padły ofiarą okupanta.
Głos zabrał także Burmistrz Miasta i Gminy Bodzentyn, który podziękował wszystkim uczestnikom za obecność oraz podkreślił, że pamięć o ofiarach niemieckiego terroru jest nie tylko obowiązkiem wobec historii, ale również wyrazem szacunku dla tych, którzy ponieśli najwyższą ofiarę za Ojczyznę.
Szczególne podziękowania kierujemy do pocztów sztandarowych szkół z terenu Miasta i Gminy Bodzentyn, druhów z OSP Sieradowice, dyrektorów szkół, nauczycieli oraz uczniów za przygotowanie pięknego programu artystycznego i udział w uroczystościach. Dziękujemy również księdzu Leszkowi Sikorskiemu za przewodniczenie modlitwie i Mszy Świętej, dr. Tomaszowi Domańskiemu za niezwykle wartościową lekcję historii oraz wszystkim osobom zaangażowanym w organizację wydarzenia.
Pamięć o ofiarach pacyfikacji nie może zaginąć. Coroczne spotkanie przy miejscach pamięci przypomina nam, że za wolność, którą dziś się cieszymy, zapłacono najwyższą cenę. To nasz wspólny obowiązek, aby zachować tę pamięć i przekazywać ją kolejnym pokoleniom mieszkańców Miasta i Gminy Bodzentyn.
W dniu 1 czerwca przedstawiciele Miasta i Gminy Bodzentyn oddali również hołd ofiarom pacyfikacji, składając kwiaty i zapalając znicze przy wszystkich pomnikach oraz miejscach pamięci znajdujących się na terenie gminy. Był to symboliczny gest pamięci i szacunku dla mieszkańców, którzy w czasie II wojny światowej zostali zamordowani przez niemieckiego okupanta.
Tegoroczne obchody przypomniały ogromu strat, jakie poniosła lokalna społeczność podczas okupacji niemieckiej. Wiosną 1943 roku niemieckie oddziały dowodzone przez Alberta Schustera, zwanego katem Łysogór, przeprowadziły serię brutalnych pacyfikacji na terenie gminy Bodzentyn. Tragiczne wydarzenia dotknęły mieszkańców Wzdołu Rządowego, Celin, Dąbrowy Dolnej i Górnej, Woli Szczygiełkowej, Psar-Podlesia, Bodzentyna oraz innych miejscowości regionu. Każda z tych miejscowości skrywa historie rodzin, których życie zostało na zawsze naznaczone wojenną tragedią.
Poniżej zamieszczamy listę osób zamordowanych podczas pacyfikacji:
WZDÓŁ RZĄDOWY – 11 kwietnia 1943 roku
Eugenia Furmańczyk
Leokadia Furmańczyk
Anna Furmańczyk
Eugeniusz Furmańczyk
Agnieszka Łubek
Zofia Łubek
Anna Łubek
Mieczysław Zych
Rozalia N.N
Jan Boczarski
Bronisława Boczarska
Tadeusz Boczarski
Marian Boczarski
Zofia Furmańczyk
Marian Furmańczyk
Michalina Furmańczyk
Krystyna Furmańczyk
Henryka Furmańczyk
Marianna Rabajczyk
Dnia 11 listopada 1943 r. (niedziela) we Wzdole Rządowym żandarmeria z Bielin rozstrzelała 16 osób. Wśród zamordowanych była Polka Franciszka Brzezińska w wieku 62 lat oraz 15 Romów (12 z nich było dziećmi).
CELINY – 4 maja 1943 roku
Stefan Putkowski
Bolesław Wzorek
Stanisław Nowocień
Stanisława Domoradzka
DĄBROWA DOLNA I GÓRNA – 8 i 9 maja 1943 roku
Tadeusz Świderski
Franciszka Piwko
Antoni Dziuba
Walentyna Józek
Małgorzata Sobieraj
Tomasz Synowiec
Marianna Synowiec
Janina Synowiec
Stefa Obara
Katarzyna Michta
Bolesław Dyk
Bronisława Dyk
Jadwiga Dyk
Henryk Dyk
Zofia Dyk
Jan Rutkowski
Antonina Cedzyńska
Stanisława Cedzyńska
Marianna Cedzyńska
Władysław Kutryś
Katarzyna Kutryś
Stanisław Kutryś
Apolonia Kutryś
Władysława Rachtan
Józef Pokrzywka
Władysław Moćko
Władysław Dyk
Zofia Dyk
Genowefa Dyk
Józef Dąbek
Henryk Miernik
Wawrzyniec Dyk
Władysław Bernacki
Marianna Bernacka
WOLA SZCZYGIEŁKOWA – 25 maja 1943 roku
Władysław Adamczyk
Władysław Bzymek
Stanisław Góźdź
Szczepan Grad
Andrzej Iwan
Marianna Iwan
Stefan Iwan
Jan Jabłko
Piotr Jabłko
Stanisław Jabłko
Stanisław Kita
Stanisław Kolasa
Wincenty Kolasa
Józef Koniarski
Tomasz Kowalski
Adam Kwiatek
Stanisław Lesisz
Stefan Lesisz
Teofil Maruszak
Stefan Piwko
Stanisław Świetlik
Stefan Świetlik
Jan Tusień
Władysław Tusień
Urban Antoni
Wiktoria Wilkosz
Władysław Wyglądacz
Antoni Zacharski
PSARY – PODLESIE – 29 maja 1943 roku
Bernard Adamczyk
Władysław Adamczyk
Franciszek Biskup
Franciszek Janic
Paweł Kutwin
Antoni Sarwicki
Józef Stodulski
Kazimierz Żmudziński
BODZENTYN – 1 czerwca 1943 roku
Franciszek Bryła
Czesław Cichosz
Władysław Cichosz
Witold Czernikiewicz
Franciszek Dyk
Ryszard Gawlicki
Stefan Gawlicki
Stanisław Głuszek
Henryk Hajdenrajch
Rozalia Hajdenrajch
Roman Kazubiński
Henryk Kudliński
Franciszek Laskowski
Henryk Laskowski
Stanisław Laskowski
Józef Miśkiewicz
Antonina Nowińska
Anna Piasecka
Helena Piasecka
Genowefa Purzyńska
Józef Stokiewicz
Jan Stankiewicz
Jan Stankiewicz
Kazimierz Stankiewicz
Stanisław Stankiewicz
Wincenty Stankiewicz
Jan Ścisłowicz
Jan Ścisłowicz
Stanisław Ścisłowicz
Bolesław Świderski
Konrad Świderski
Stanisław Toporkiewicz
Edward Wójcikowski
Ignacy Woźniak
Kazimierz Wrona
Bolesław Zygadlewicz
Bonifacy Zygadlewicz
Jan Zygadlewicz
Tadeusz Zygadlewicz
W Świętej Katarzynie w latach 1943-1944 niemieccy żandarmi zamordowali 44 osoby z czego tylko 13 osób jest znanych z imion i nazwisk.
Zdjęcia: eBodzentyn
